بازار کارا[1]، بازاری می باشد که در آن اطلاعات موجود بلافاصله بر قیمت اوراق بهادار تاثیر می‌گذارد.مفهوم بازار کارا بر این فرض استوار می باشد که سرمایه‌گذاران در تصمیمات خرید و فروش خود، تمامی اطلاعات مربوط را در قیمت سهام لحاظ خواهند نمود.پس، قیمت فعلی سهام شامل تمامی اطلاعات شناخته شده اعم از اطلاعات گذشته (مانند سود مربوط به فصل یا سال گذشته)؛ و اطلاعات فعلی می باشد. اطلاعات فعلی می‌تواند شامل اطلاعاتی باشد که اعلام شده اما هنوز اعمال نشده می باشد (مانند خبر تجزیه سهام). به علاوه، اطلاعاتی که از نظر منطقی استنباط شده می باشد نیز در قیمت ها منعکس می گردد. برای مثال، اگر بسیاری از سرمایه گذاران بر این عقیده باشند که نرخ بهره به زودی کاهش خواهد پیدا نمود، این تصور، قیمت ها را قبل از آنکه واقعا این چنین موردی اتفاق بیفتد تحت تاثیر قرار خواهد داد.

مفهوم بازار کارا به این معنی می باشد که اطلاعات به محض عیان شدن سریعا بر قیمت ها تاثیر می گذارند(تهرانی و دیگران، 1382).

چند دهه می باشد که توجه استادان دانشگاهها در رشته‌های مالی و اقتصاد، متوجه کارایی بازار سرمایه در کشورهای مختلف شده می باشد؛ زیرا که در صورت کارا بودن بازار سرمایه، هم قیمت اوراق بهادار بطور عادلانه تعیین می گردد و هم تخصیص سرمایه که یکی از مهمترین عوامل توسعه اقتصادی می باشد به صورت مطلوب و بهینه ای انجام می‌گیرد. اساساً سه نوع مفهوم کارایی بازار داریم، کارایی بازار در تخصیص منابع و سرمایه که در این نوع کارایی، منابع و سرمایه محدود جامعه به بهترین مصارف تخصیص می‌یابد و بازار سرمایه را به سمت طرحهای سرمایه گذاری سوق می‌دهد که بیشترین بازدهی را دارند.کارایی عملیاتی به این مطلب تصریح دارد که نقل و انتقال سرمایه با چه هزینه و سهولتی انجام می گردد. هر چه هزینه نقل و انتقال سرمایه کمتر و سرعت آن بشتر باشد، کارایی عملیاتی بازار بیشتر می باشد. اما زمانی بازار از نظر اطلاعاتی دارای کارایی می باشد که قیمت اوراق بهادار، منعکس کننده اطلاعات توزیع شده در ارتباط با آن اوراق باشد. پس وجود اطلاعات کافی در بازار و انعکاس به موقع و سریع اطلاعات در قیمت اوراق بهادار، ارتباط تنگاتنگی با کارایی اطلاعاتی بازار دارد(فرانکفورتر و ایتون، 1996).

کارایی اطلاعاتی به دوجنبه مهم در تعیین قیمتها توجه خاصی دارد و این دوجنبه عبارتند از: سرعت و کیفیت قیمتها(فدائی نژاد، 1373). وجود اطلاعات کافی در بازار و انعکاس به موقع و سریع آن بر قیمت اوراق بهادار، ارتباط تنگاتنگی با کارایی بازار دارد. در بازار کارا، اطلاعاتی که در بازار پخش می گردد به سرعت بر قیمت تاثیر می‌گذارد. در چنین بازاری قیمت اوراق بهادار به ارزش ذاتی آن نزدیک می باشد.

اشکال مختلف بازار کارا

از سال 1970 به بعد مباحث وسیعی در خصوص مفهوم بازار کارا به عنوان فرضیه بازار کارا صورت گرفته می باشد. طبق مطالعات صورت گرفته سه نوع بازار کارا هست که به گونه اختصار تصریح می گردد (تهرانی و دیگران، 1382):

1-شکل ضعیف بازار کارا: اگر قیمت های جاری سهام اثر پذیر از اطلاعاتی باشد که از حرکت قبلی قیمتها بدست آمده می باشد در این صورت بازار سرمایه در سطح ضعیف دارای کارایی می‌باشد. چنانچه الگوی بخصوصی برای تعیین قیمتها وجود نداشته باشد، حرکت قیمتها مستقل از حرکت قبلی خواهد بود و در نتیجه سرمایه گذاران از مطالعه قیمتهای گذشته نمیتوانند به برداشت خاصی برسند. به بیانی دیگر اطلاعات راجع به قیمت و بازده سالهای گذشته نمی‌تواند راهنمای خوبی برای رسیدن به بازده اضافی باشد و حرکت قیمتها در بازار کارا به شکل تصادفی می باشد(فاما، 1980).

مفهوم شکل ضعیف فرضیه بازار کارا این می باشد که اطلاعات قیمتی تاریخ گذشته، در ارزیابی تغییرات آتی قیمت تاثیر ندارد(تهرانی و دیگران، 1382).

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

2-شکل نیمه قوی بازار کارا: سطح خیلی متداول کارایی بازار نه تنها شامل اطلاعات موجود قیمتی می باشد؛ بلکه شامل تمام اطلاعات شناخته شده و در دسترس مانند اطلاعات مربوط به درآمد، سود تقسیمی، اعلان تجزیه سهام، پیشرفت های جدید در مورد محصولات، معضلات تامین مالی و تغییرات مربوط به حسابداری می باشد. در بازاری که این چنین اطلاعاتی سریعا در قیمتها منعکس می گردد به آن بازار کارای قوی گفته می گردد. توجه داشته باشید که زیرا داده های مربوط به بازار، قسمتی از کل اطلاعات در دسترس می باشد به همین دلیل بازار کارای نیمه قوی دربر گیرنده شکل ضعیف بازار کارا نیز هست.

بازار کارای نیمه قوی شامل سرمایه گذارانی می باشد که اطلاعات منتشره جدید بهره گیری نمی کنند و انتظار دارند با در نظر داشتن متوسط ریسک، بازده بیشتری بدست آورند.اگر تعدیل قیمت سهام پیش روی بعضی از اطلاعات منتشره با تاخیر انجام گردد و سرمایه گذاران بتوانند با بهره گیری از تاخیر به بازده غیر متعارف دست پیدا کنند بدین معنی می باشد که بازار نیمه قوی یا کارای کامل نیست زیرا در بازار کارای کامل به محض وقوع اطلاعات، قیمت ها تحت تاثیر اطلاعات قرار می‌گیرند (در این صورت شکل نیمه قوی کارایی بازار، ناقص می باشد).

3-شکل قوی بازار کارا: اگر بازار کارا به شکل قوی آن وجود داشته باشد، هیچ گروهی از سرمایه گذاران نمی‌توانند بیش از نرخ بازده در یک برهه از زمان منتفع شوند. پرتفولیوهایی که به صورت حرفه ای مدیریت شوند معمولا غیر از این دسته هستند. شکل قوی کارایی دربرگیرنده شکل ضعیف و نیمه قوی نیز هست و نشان دهنده بالاترین سطح کارایی بازار می باشد(تهرانی و دیگران، 1382).

شکل زیر سطوح تجمعی کارایی بازار و اطلاعات مربوط به هر سطح را نشان می‌دهد.

[1]Efficent market

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید